логоFacebookTwitterYouTubeeMail

„Речник на човековата  душа“ e заеднички наслов на новиот  серијал колумни на Венко  Андоновски, што премиерно ги објавува „Нова Македонија“. Во нив Андоновски пишува за загубените вредности во лавиринтот  на современото живеење

 

Пред многу години напишав колумна под ист наслов. Апелирав да се спасува образованието. Ништо не се промени. На полошо отиде. Затоа, во предизборниот период, пишувам повторно. Прво од што треба да се почне е - образованието. Без него сме осудени на децении бесперспективна иднина. Како садење дрво: ако засадиш лошо дрво, ќе јадеш лоши плодови со децении. Ако засадиш добро, ќе треба да чекаш децении за да дојдат добрите плодови.

Пред некој ден бев поканет на едно неформално дружење во организација на една амбасада, да проговорам малку за македонската култура, за да им стане појасно на новите службеници на амбасадата, како и на некои европски гости - во која земја дошле. Со задоволство прифатив. Кажав нешто што редовно им го кажувам и на моите студенти: дека македонскиот дух се состои од противречности, кои ги збунуваат странците. Кажав: во 1893 година, европските весници воодушевено јавуваат дека европските госпоѓи што се возат со автомобили веќе нема да страдаат од ‘рбетни болки поради дрвените тркала - измислени се пневматици кои ги амортизираат ударите од дупките на патот. Истата таа година, важна за ‘рбетите на европските господа, во Македонија се оформува тајна револуционерна организација, за да се ослободи Македонија од османлиското ропство.


Во 1903 година, пак, браќата Рајт, во Сити Хоук, го прават својот прв авионски лет, со што се отвора ерата на авионите и стјуардесите, додека во Македонија во крв е задушено Илинденското востание. Во истата година на најтрагичниот македонски пораз, излегува книгата „За македонцките работи“ на Мисирков, во која нашиот прв лингвист запишува дефиниција на јазикот идентична со подоцнежните дефиниции на јазикот од перата на врвни европски лингвисти и комуниколози - Фердинанд де Сосир, Шенон-Вивер (нивниот модел на комуникација) и, се разбира, прочуената дефиниција на Роман Јакобсон за шесте функции на јазикот. За три од нив знае, педесетина години порано, токму нашиот Мисирков (знае за референцијалната, емотивната и апелативната функција, кај него именувани како „мислење“, „осеќање“ и „сакање“ - намера на соговорникот). Само две години подоцна од илинденското крвопролевање, а само десет години од откритието на браќата Лимиер, Јанаки Манаки ја донесува во Битола камерата „Бисокоп 300“ купена во Лондон, со што почнува развојот на македонскиот филм. Во 1913 година, со Букурешкиот мировен договор, со кој е означен крајот на Втората балканска војна, Македонија е поделена на три дела - најголемиот, Егејскиот, ѝ е подарен на Грција, Пиринскиот на Бугарија, а остатокот (Вардарскиот дел) на Србија. Истата година е оформена акчилницата „Дестан“, истата онаа што и денес е заштитен знак на Скопје и за која странците воодушевено зборуваат како за врвна ориентално-македонска културолошка придобивка од областа на гастрономијата, неспоредлива со „пластичните“ сендвичи на „Мекдоналдс“, на пример. Како е можно тоа? Каков е тој народ што постојано левитира меѓу пропаст до дно и лет до највисоки височини?

Составени од противречности. Тоа е вистината за нас. И денес не е поинаку. На пример, во образованието. Таму противречностите се веќе над нивото на апсурд, и се движат кон нивото на ГЛУПОСТ.


Никогаш не сме имале повеќе факултети, во повеќе градови и населби, никогаш не сме имале повеќе магистри и доктори на науки, никогаш повеќе дипломирани студенти, а, сепак, никогаш сме немале понеквалификуван кадар, во сите области. Едвај секој петти-десетти човек си ја знае работата. А таква глупост со метастази од факултети не си дозволуваат ни двојно побогати земји од нас. На оваа мала територија, со вкупен број на жители колку едно предградие на големите градови (Москва, Истанбул), ние не можеме да се договориме како ќе живееме и кој ќе копа, сади и жнее, кој ќе биде даскал, кој ќе вози автобус, а кој ќе управува со државата?! И во такви услови на хиперпродукција на високообразовани кадри, ние одвај заработуваме за леб и живееме на работ од контејнерот?! Затоа, во очите на збунетите странци сме повторно оние Македонци од 1893, 1903, 1905, 1913 година, години на противречности: живееме во мрак, а божем блескаме.Посебно „блескаме“ во образованието. Блескаме како црна дупка. Затоа што, слепо слушаме сè што ќе ни кажат од Запад, без да провериме што ни треба нам. Требало конкуренција и во образованието. На кој простор? Па, ние сме држава-гарсониера, сите сме роднини, едвај избегнуваме инцест при бракови и непотизам при вработување! Каква конкуренција во ум може да има тука? Од сите познати научни области не можеш еден автобус паметни и способни луѓе да наполниш, а ние упорно отвораме факултети во кои нема кој САГЛАМ да предава.
Затоа, оној што ќе победи на изборите, а ќе го добие ресорот образование, ќе мора да повлече рез. Болен хируршки рез. Стоп за безумната и бесконечна парцијализација под маската на децентрализацијата. Да се затворат аматерските универзитети во секој селски атар. Враќање, по секоја цена, на сјајот на државниот универзитет, гордоста на нашата државност. Порано се знаеше: кога доаѓаа делегации, прв стоеше претседателот, потоа премиерот, а трет човек во државата беше ректорот. Сега ректори има како клонови. Македонија не смее да биде експеримент во кој образованието ќе биде дигитронско умножување на овцата Доли. Немаме ние ни толку способен кадар, ни финансиски сили за толку универзитети. А ни недостигаат, читам по весниците, обични заварувачи. Не смееме ни да ги лажеме младите дека дипломата е нешто што секој треба да го има, како возачка дозвола, зашто потоа се полнат со гнев, мавтаат со дипломата по улиците и завршуваат како продавачи на зеленчук и овошје. Треба да си признаеме дека целосно ја утнавме работата со образованието, дека држава во која интелигенцијата и знаењето станале трговија и помодарство - нема иднина. Треба да си признаеме дека отвораме факултети само за да вработиме некој доктор или магистер што му е роднина на некој големец; произлегува дека студентите постојат за некој да биде професор, а не професорите за некој да биде студент.


Ако размислуваме и понатаму дека ни требаат нови факултети само затоа што има многу доктори на науки, тогаш треба да оформиме и фудбалски клубови во секое село каде што ќе се јави макар и еден талент за фудбал. Па, наместо да имаме еден Манчестер, Милан или Барселона, да имаме сто десеттолигаши. Нема никаква логика во тоа. Нашиот сервилен однос кон Запад, од каде што интензивно доаѓа многубројна сомнителна интелектуална стока, ќе нè уништи. Треба конечно да видиме што ни одговара нам. На штркот му стојат високи чизми, ама на шатката не. Можеби само мокасини. Затоа, чекам да видам кој јунак ќе го засече чирот на образованието. Оти само за знаењето важи: ОБРАЗ ОВА НИ Е. Тоа не е стока, тоа не е економија. Тоа е ОБРАЗ. Не е ѓон.

Извор: Нова Македонија



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Духовност

Ноември 25, 2018

Акатист кон свети Нектариј Егински

КОНДАК 12Трудејќи се, си ја умножил благодатта дадена од Бога, рабу Божји, добар и верен Нектариј, затоа направи и ние да ја завршиме духовната работа и стекнувајќи ја заработката, да Му запееме на Христа: Алилуја!
Октомври 30, 2018

Житие на преподобна Параскева – Петка (Епиватска или Трновска)

Света и преблажена маченичко Христова Параскево, убавино на девственичките, пофалбо на мачениците, пример за чистота, огледало на велокодушните, восхит на премудрите, чуварко на верата христијанска, изобличителке на лагата идолска, поборничке на Божественото…

Светскиот првак Адам Ондра во посета на Бигорскиот и Рајчичкиот манастир

Окт 28, 2018 Настани 778
Деновиве нашите две свештени Обители, Бигорски и Рајчица, ги посети во светски рамки…

ПРЕПОДОБЕН ПАХОМИЈ ВЕЛИКИ

Окт 18, 2018 Житија 1060
Паралелно со преподобниот Антониј Велики, основачот на пустинското, анахоретско монаштво,…

СВЕТИ ЕФРЕМ СИРИН ЖИВОТОПИС, ТВОРЕШТВО И КАРАКТЕРИСТИКА

Окт 18, 2018 Житија 1005
Над сè, свети Ефрем си останува прекрасен проповедник – амвонот е почеток и крај на…

Беседи

БEСEДА  за живата надeж

БEСEДА за живата надeж

Нo, кoј дeнeс им пoкажа живo надeвањe на луѓeтo, кoј и какo? Апoстoлoт Пeтар oдгoвара на oва прашањe: “Гoспoд наш Исус Христoс и тoа сo вoскрeсeниeтo oд мртвитe. Никoј друг...

„Лазаре, излези надвор“

„Лазаре, излези надвор“

Тие Негови зборови, пред сè, значат дека нема смрт за оние кои веруваат во Христа, зашто Христос подоцна на Марта ѝ вели: „Јас сум воскресението и животот; кој верува во...

БEСEДА за барањeтo на живиoт пoмeѓу мртвитe

БEСEДА за барањeтo на живиoт пoмeѓу мртвитe

Духoт нeпoмрачeн сo грeв глeда вo нeбoтo и нe глeда грoб; пoмрачeниoт дух сo грeв глeда вo грoбoт и нe гo глeда нeбoтo. Грeвoт и дoбрoдeтeлта управуваат сo духoвниoт вид...

Митрополит Струмички Наум - Моќно превентивно или ризично куративно

Митрополит Струмички Наум - Моќно превентивно или ризично куративно

Бог е совршен, и како совршен, сѐ што прави – прави совршено. Кога Бог го направи човекот, всушност, направи бог – иако не по природа. Направи човекобог, кој треба да...

Жарко Ѓорѓиевски - Недела на преподобна Марија Египетска

Жарко Ѓорѓиевски - Недела на преподобна Марија Египетска

Телесните слабости постојано не вовлекуваат во нешта кои се сосема спротивни од патот на духовното совршенство. Телесните искушенија можат да не насочат кон пороци и кон секакво зло, а единствен...

Митрополит Струмички Наум: „Учителка“

Митрополит Струмички Наум: „Учителка“

Ајде повторно и оваа година – како во годините наназад, на Нејзиниот ден, да го обновиме нашиот подвиг – молитвеното правило „Богородице Дево...“ Оваа молитва, за нас раслабените, е последна...

БEСEДА за сeмoќта на збoрoт Бoжји

БEСEДА за сeмoќта на збoрoт Бoжји

Нo пoстoи рeд и начин пoмeѓу тваритe, видлив и дoстапeн за нас луѓeтo, а пoстoи рeд и начин нeвидлив и нeдoстапeн. Спoрeд тoј нeвидлив и нeдoстапeн рeд и начин, кoј...

Празникот Благовештение – првиот цвет на Пасхата

Празникот Благовештение – првиот цвет на Пасхата

Ете она што дојде да нѐ повика, сега ни се јави: Бог надумно се соединува со луѓето; со гласот на Архангелот прелеста се изгонува, а Дева радост прима; небото слегува...

Викарен Епископ Стобиски г. Јаков: Жртвена прегратка (31.03.2019)

Викарен Епископ Стобиски г. Јаков: Жртвена прегратка (31.03.2019)

Ако ги приклониме колената, а во срцето свое, во вистинскиот храм во кој Бог се вселува, не го поставиме Крстот, сме го промашиле суштинското значење на празникот, затоа што тоа...

« »