логоFacebookTwitterYouTubeeMail

 
„Речник на човековата  душа“ e заеднички наслов на новиот  серијал колумни на Венко  Андоновски, што премиерно
ги објавува „Нова Македонија“. Во нив Андоновски пишува за загубените вредности во лавиринтот на современото живеење

Го пишувам ова во недела, на Велигден. И немам намера да пишувам нешто делнично, туку да потсетам на важноста на светите нешта во животот на човекот, без разлика дали е верник или атеист. Без мистичното и митското, без чувството дека овој свет е вечна мистерија и тајна, а не банална, решена (макар и политичка) равенка, овој живот, без разлика дали сте политичар, бизнисмен, новинар, даскал, чевлар или невработен - не вреди да се живее.


Во шеесеттите години еден голем православен духовник од нашите балкански простори, простори интелектуално и духовно традиционално сомничаво запрашани над Европа, над тоа дали таа е извор на добро или на зло, како и над политиката што ветува рај уште на земјата, пишува:


„Царството Божјо не се гледа, вели Спасителот, а луѓето се отепаа, низ социјализми, комунизми и разни социјални движења, да го остварат Царството Божјо уште на овој свет. Култура, автомобили, гастрономија, мода, кина, театри - ете ги главните цели. Европа се отепа да произведе што повеќе, се отепа да има што повеќе храна, мода, јадење, железо, челик во светот, се отепа Европа, а сепак - и глад, и голи и сиромашни. Што е тоа?! Телесното уживање го прогласија за цел на животот, ги прогласија предметите за цел на животот, а душата ја отфрлија! А Спасителот во своето Свето Евангелие објавува дека главната вредност во овој свет е душата човечка. Ништо не е поважно на овој свет од неа. Сета земја - што е?


Тоа е страдање на гнојот. Сета земја - што е? Буниште и ѓубриште. А душата - душата е дар од небото...“


Оваа поплака е изговорена во време на еден егзалтиран почеток на масовно потрошувачко општество, кое денес, во постпостмодерната доба се соочува со својот целосен морален крах: колку повеќе луѓето имаат, толку понесреќни стануваат. Она што беше извор на огромна еуфорија, извор на чувство на супериорност поради развојот на разумот, науките и на технологијата, денес станува извор на страшен очај: бројот на самоубиствата е во пораст токму во најразвиените европски земји. Во „најрационалните“. А младите, целосно отуѓени, со своите електронски патерици за кои им сраснале прстите од „типкање“ по електронските социјални мрежи, се држат до девизата лајкувај го ближниот свој. И многу повеќе, преку разните „постови“, до - линчувај го ближниот свој (често и под псевдоним, за да се скриеш). Наместо човекољубие - човекоубие. Елиминирај го конкурентот, безмислосно, како да е само виртуелна фигура во видеоигричка. Тоа е нашето морално воспитание денес. Виртуелна сјајна реалност, а стварна бедна душа.


Кога човекот ќе се обездуши, тој станува реификуван, станува предмет. А секој предмет станува стока, односно има своја употребна и своја разменска вредност: најпросто, автомобилот има своја употребна вредност и служи за совладување далечини (рака на срце, во последно време многу повеќе служи како статусен симбол), но може и да се размени (продаде) за одредена сума пари. Ако е точно дека луѓето без душа стануваат предмети и стока, тогаш е јасно дека и ним може да им се определи разменска и употребна вредност. Не треба да се биде многу бистар ниту учен, па да се види дека тоа денес е практика - луѓето си определуваат цена и сами се продаваат за определена сума пари (од политичари, преку интелектуалци до фудбалери); ако сами не се продадат, тогаш нив ги продаваат нивните газди (трговијата со „бели робје“, експлоатацијата на деца како работна сила, трговијата со секс по борделите, или не дај боже - трговијата со органи, „продажба на човек на парче“). Но, опредметените луѓе си определуваат едни на други и употребна вредност: неретко ќе слушнеме за брак од интерес, кога партнерите се еден со друг затоа што се употребуваат. На пример, брак меѓу анонимен богаташ и славна личност; првиот го употребува вториот како статусен симбол, вториот го употребува првиот како бесконечен банкомат. Една моја познајничка, разочарана од ваквата состојба со љубовта, а соочена со понуда за брак од интерес, помирена со судбината, изјави: „Кога веќе нема љубов, и кога веќе морам секако да плачам што не ме сака, нека плачам барем во ’мерцедес’, а не во ’југо’“. Би било комично, да не е трагично. Дури, и во најобичните пријателства се гледа тоа определување цена: меѓу младите сè повеќе за „квалитетно“ пријателство се смета употребната вредност - дали родителот ти е на моќна позиција од која фајде може да види и твојот пријател или пријателка, или не!

Кога човек малку посериозно, макар бил и атеист, ќе се замисли над напишаното, станува јасно дека денешното светско морално воспитание целосно ги има исклучено сите духовни вредности од својот систем на производство на единки. Намерно ги користам термините „производство“, а не „создавање“ (креација), и „единка“ а не „личност“, затоа што „креација“ и „личност“ се нешта што му припаѓаат само на светот на митското, божественото и на светото („светото“ во поширока антрополошка смисла, како во книгите на Мирча Елијаде). Фабрикацијата, пак, (производството), како и единките, па дури и луѓето сфатени како човеколики единици (анг. units) му припаѓаат на светот на профаното; првото му припаѓа на свет што го признава Бога (во најметафоричната смисла на зборот), второто на свет што го признава само човекот: нарцистички антропоцентризам што води кон обожување луѓе како да се богови, па затоа води до Хитлер, Мусолини, Чаушеску. Ним им е потребна фабрикација на единки, а не создавање личности. Креацијата, односно создавањето, пак, се божествени работи, дури и кога ги прави човек, затоа што се создава уникатна неповторливост (на пример, Моцарт го создава својот прочуен и неповторлив „Реквием“ или Сервантес го пишува неповторливиот „Дон Кихот“). Фабрикацијата е сериско производство, сврзано со човековата рака (лат. manus) или уште полошо, со машина, која денес најчесто е политичка. И служи за прогонство на митското и на светото, а за апологија на профаното.

Прогонето е езотеричното, чувството дека светот е мистерија и тајна. Чувствата дека светот е тајна и мистерија се божествени чувства на дивинизација, а да дивинизира може само човек со срце, вера и со фантазија; наместо тоа, усвоени се рационалните и научни ставови дека светот е одговор, јасно место, решена равенка, место без тајни, а тоа е така затоа што човек се осоколил од својот разум, од напредокот на науките и позитивизмот, од чувството дека човек сам може сè, дека Бог е еден непотребен помошен реквизит во сеопштиот музеј на човековиот самостоен растеж од човек до човекобог. Таков натчовек што ќе владее еден ден и со вселената (која, патем речено, не ја создал).


Погледнете како ги воспитуваме децата: сте виделе ли вцрвени образи од срам денес? Сте виделе ли солзи на каење? Сте виделе ли радост кога ќе се појави виножито, а не само кога ќе му ја купите омилената играчка на детето преку Интернет? Уништени се (и многу ретки се) основните човекови особини, оние што ги именувавме како божествено во нас. Исчезнува разликата меѓу луѓето и сметачите. Дури и знаењето на учениците и студентите го мериме во табели и графи: на тоа нѐ научи Запад - дека сè е мерливо. Во поени. Така даваме и оцени: во децимали. Посуров инженеринг на душата - здравје. И сите напори да се врати духовноста во таквиот суров, гол, студен инженеринг се дочекуваат на нож. Затоа и се одржува пеколот земен, осветлен од неонки, дисплеи, чипови и од електронски скринови.

 Извор: Нова Македонија

 



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Духовност

Ноември 25, 2018

Акатист кон свети Нектариј Егински

КОНДАК 12Трудејќи се, си ја умножил благодатта дадена од Бога, рабу Божји, добар и верен Нектариј, затоа направи и ние да ја завршиме духовната работа и стекнувајќи ја заработката, да Му запееме на Христа: Алилуја!
Октомври 30, 2018

Житие на преподобна Параскева – Петка (Епиватска или Трновска)

Света и преблажена маченичко Христова Параскево, убавино на девственичките, пофалбо на мачениците, пример за чистота, огледало на велокодушните, восхит на премудрите, чуварко на верата христијанска, изобличителке на лагата идолска, поборничке на Божественото…

Светскиот првак Адам Ондра во посета на Бигорскиот и Рајчичкиот манастир

Окт 28, 2018 Настани 778
Деновиве нашите две свештени Обители, Бигорски и Рајчица, ги посети во светски рамки…

ПРЕПОДОБЕН ПАХОМИЈ ВЕЛИКИ

Окт 18, 2018 Житија 1060
Паралелно со преподобниот Антониј Велики, основачот на пустинското, анахоретско монаштво,…

СВЕТИ ЕФРЕМ СИРИН ЖИВОТОПИС, ТВОРЕШТВО И КАРАКТЕРИСТИКА

Окт 18, 2018 Житија 1005
Над сè, свети Ефрем си останува прекрасен проповедник – амвонот е почеток и крај на…

Беседи

БEСEДА  за живата надeж

БEСEДА за живата надeж

Нo, кoј дeнeс им пoкажа живo надeвањe на луѓeтo, кoј и какo? Апoстoлoт Пeтар oдгoвара на oва прашањe: “Гoспoд наш Исус Христoс и тoа сo вoскрeсeниeтo oд мртвитe. Никoј друг...

„Лазаре, излези надвор“

„Лазаре, излези надвор“

Тие Негови зборови, пред сè, значат дека нема смрт за оние кои веруваат во Христа, зашто Христос подоцна на Марта ѝ вели: „Јас сум воскресението и животот; кој верува во...

БEСEДА за барањeтo на живиoт пoмeѓу мртвитe

БEСEДА за барањeтo на живиoт пoмeѓу мртвитe

Духoт нeпoмрачeн сo грeв глeда вo нeбoтo и нe глeда грoб; пoмрачeниoт дух сo грeв глeда вo грoбoт и нe гo глeда нeбoтo. Грeвoт и дoбрoдeтeлта управуваат сo духoвниoт вид...

Митрополит Струмички Наум - Моќно превентивно или ризично куративно

Митрополит Струмички Наум - Моќно превентивно или ризично куративно

Бог е совршен, и како совршен, сѐ што прави – прави совршено. Кога Бог го направи човекот, всушност, направи бог – иако не по природа. Направи човекобог, кој треба да...

Жарко Ѓорѓиевски - Недела на преподобна Марија Египетска

Жарко Ѓорѓиевски - Недела на преподобна Марија Египетска

Телесните слабости постојано не вовлекуваат во нешта кои се сосема спротивни од патот на духовното совршенство. Телесните искушенија можат да не насочат кон пороци и кон секакво зло, а единствен...

Митрополит Струмички Наум: „Учителка“

Митрополит Струмички Наум: „Учителка“

Ајде повторно и оваа година – како во годините наназад, на Нејзиниот ден, да го обновиме нашиот подвиг – молитвеното правило „Богородице Дево...“ Оваа молитва, за нас раслабените, е последна...

БEСEДА за сeмoќта на збoрoт Бoжји

БEСEДА за сeмoќта на збoрoт Бoжји

Нo пoстoи рeд и начин пoмeѓу тваритe, видлив и дoстапeн за нас луѓeтo, а пoстoи рeд и начин нeвидлив и нeдoстапeн. Спoрeд тoј нeвидлив и нeдoстапeн рeд и начин, кoј...

Празникот Благовештение – првиот цвет на Пасхата

Празникот Благовештение – првиот цвет на Пасхата

Ете она што дојде да нѐ повика, сега ни се јави: Бог надумно се соединува со луѓето; со гласот на Архангелот прелеста се изгонува, а Дева радост прима; небото слегува...

Викарен Епископ Стобиски г. Јаков: Жртвена прегратка (31.03.2019)

Викарен Епископ Стобиски г. Јаков: Жртвена прегратка (31.03.2019)

Ако ги приклониме колената, а во срцето свое, во вистинскиот храм во кој Бог се вселува, не го поставиме Крстот, сме го промашиле суштинското значење на празникот, затоа што тоа...

« »