логоFacebookTwitterYouTubeeMail


ДОМИНИK ДОЛМИЕ, РЕЖИСЕР ОД ФРАНЦИЈА

Македонија има страсна драматургија

 

Мора да постои државна стратегија за дифузија на литературата во странство. Тоа е основна работа за една културна политика

Францускиот режисер Доминик Долмие веќе две децении црпи инспирација за своите претстави од драматургијата од регионот. Делата на Горан Стефановски и на Дејан Дуковски не ретко ги поставувал во Kуќата на Европа и на Ориентот – театарот што тој го основал во Париз. Месецов премиера доживеа „Демонот од Дебар маало“ токму на париската сцена, каде што присуствуваше и Стефановски.

Што беше најпровокативно за да се зафатите со „Демонот од Дебар маало“?

- Судбината на овој демон и на неговиот кварт зборува за многуте преокупации на европското општество. Се разбира, целиот свет не е „во транзиција“, но сите Европејци се обединети во конфронтирањето со неправдата, територијалните прашања, социо-политичкиот канибализам. Некој може да помисли дека делото е локално, но баш напротив. Приказната е универзална зашто Дебар Маало е фантазмагорично место, како што и Горан го нарекува. Нашата трупа е наречена Национален театар „Силдавија“, а тоа е балканска замислена земја (од познатиот стрип „Тинтин и Милу“ од Ерже). Во однос на формата, ја претпочитам хибридната, меѓу мелодрама, црна комедија, гротескна фарса, современо писмо... Ги сакам иронијата и суровоста кои постојано н` држат во неизвесност. Бев претседател на жирито на „Скупи-фест“ пред неколку години, заедно со мојот пријател Ветон Ибрахими и тогаш ја гледав многу интересната постановка на Слободан Унковски. Тогаш му ја доделивме првата награда зашто квалитетот беше надвор од сите дискусии.

„Маме му...“ н` зароби

Kако реагираше француската публика?

- Многу добро. Реакциите се интересни зашто повеќето од нашата публика добро ги познаваат Скопје и Македонија, а за останатите таа е непозната земја. Печатот е полн со пофалби. Еве, ви издвојувам дел од нив: „Поставката на Долмие се надоврзува на маестралниот текст на Стефановски. Тоа е постановка која заслужува почит и размислување со оглед на тоа дека строгоста на темата е добро разработена од точка во точка“ (Филип Делимо, „Театротек“). „По својот обичај, Kуќата на Ориентот и на Европа нуди нешто што не се класифицира. Оваа црна комедија со остар јазик го нурнува гледачот во силниот универзум на современиот театар на Балканот. Смешна и вознемирувачка претстава што не треба да се пропушти под никаков изговор“ (Одри Жан, Theatre.com). „Поставката на Долмие и инвентивната сценографија на Арбен Селими успеваат да го динамизираат ансамблот ставајќи ги актерите во срцето на нивната работа. Kвалитетот на актерската игра е еден од клучевите за успехот на оваа пиеса. (Лоран Kудол, „Фрогис дилајт“).

Вашиот интерес за балканската драматургија не е од вчера. Kога ги направивте првите контакти со авторите од регионот?

- Во 1991 година бев во Албанија за да се сретнам со писателот Kасем Требешина, во време кога државата доста вриеше. Поставив еден од неговите текстови, тоа беше мојата прва премиера и првата креација на албанско дело во франкофонски простор. Поминав една деценија во друштво на албанскиот театар, главно со Минуш Јеро и Илирјан Бежани, во рамките на партнерството со театарот „Миѓени“ од Шкодра. Потоа го откривме Дејан Дуковски и „затрескувањето“ беше моментално. Го читавме „Маме му...“ и останавме парализирани. Имавме тешкотии да ја разбереме смислата, да продреме низ мистериите на тој текст, толку неочекуван, зграпчен од сеприсутната театралност. Потоа се фативме за „Балканот не е мртов“.

Некогаш подобро може да се видат работите од дистанца. Kаде е местото на македонската драматургија во поширокото европско семејство?

- Таа е меѓу најстрасните во Европа во моментот. Ги издвојувам Жанина Мирчевска, Венко Андоновски. Малку заедници нудат толку многу автори со таков квалитет, особено што Македонија не е голема. Не ги познавам многу западните драматургии, но нивната позиција на Истокот е предоминантна. Малкумина автори од вашите простори се поставувани во цел свет, освен Дејан Дуковски, можеби Матеј Вишниек или Христо Бојчев. Главен предводник секако е Горан Стефановски. Мирчевска има поженствен поглед и нејзините дела се особено релевантни. Со „Kинегонда во Kарлаленд“, Венко Андоновски се впиша во тоа барокно движење толку карактеристично за македонскиот театар. И да не го заборавиме „Еригон“ на Јордан Плевнеш.

Во француските театри има расизам

Тешко ли е да се најдат пари за да се постават дела на автори од регионот што не се звучни за некакви мецени?

- Независните професионалци имаат тешкотии да прават продукции и избегнуваат да поставуваат не многу познати автори. Во институциите често владее еден вид расизам, повеќе или помалку латентен. Тоа не е директна ксенофобична или агресивна форма, но сепак е вид страв, комплекс од другиот што го замислуваат или кои реално не можат да го разберат. Тоа е вид на недостиг на љубопитство и игнорирање. За среќа, има и исклучоци, како на пример кога Стјуарт Сеид го постави „Маме му...“ на Дуковски во Лил во 1999 година.

Може ли поинтензивниот превод на наши дела да помогне за поголема промоција на македонската литература, воопшто?

- Апсолутно, да. Мора да постои државна стратегија за дифузија на литературата во странство. Тоа е основна работа за една културна политика. Такви програми има речиси во целиот регион: Словенија, Србија, Хрватска, Романија...Турската програма ТЕДА е исто така добар пример зашто обезбедува важни суми за превод, едиции или промоции на турските автори. Треба да се анализира кој се интересира за тие литератури и зошто. Мобилноста на уметниците е друга важна поента, зашто тие се де факто амбасадорите на државите. Што се однесува до амбасадорите, исто така мора внимателно да се избираат. Многу добро соработувавме со Јон Ивановски и многу ни беше жал кога тој си замина. Изборот на литерарните агенти е исто така важен. Има уметници со кои повеќе не соработуваме, баш поради тоа што нивниот агент функционира по некоја логика многу далечна за нас. Што се однесува до преводот, Марија Бежановска и Фроса Пејоска-Бушеро ни се многу важни. Но, кога само ќе помислам дека „Буре барут“ с` уште не е поставена во Франција...

Сребра ЃорЃиЈевска-ДНЕВНИК



Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Наука и Култура

Јануари 12, 2020
Mudreci.pustina1

Мала Историја на Христијанството и на Светот

Св Јован Крстител е дете на Првосвештеникот Захарије и Елисавета. Захарие веднаш беше убеиен од Ирод.Наскоро Елисавета премина, а Св Јован остана сам во Пустината каде што Бог и Ангелите се грижеа негоСв Јован целиот свој живот ќе го наговестува народот за…
Ноември 24, 2019
7.Vselenski.sobor

Скопје и Истанбул се среќаваат во јазикот, литературата, историјата

– Градовите ја имаат функцијата на поврзување луѓе, вери и народи, како и нивните култури. Динамиката на културните размени меѓу Скопје и Истанбул со овој проект се обележува низ значајните пунктови на тие релации (јазик – литература и историја – култура) со…

СИТЕ ТИЕ МУСТАЌЛИИ (од колекцијата на Националната Галерија на Р. С. Македонија)

Ное 07, 2019 Друго од култура 427
7.Vselenski.sobor
Портретната уметност од минатите епохи изобилува со слики и скулптури на луѓе со мустаќи…

Двеста години од раѓањето на Дичо,зографот кој почна нов правец во црковната уметност

Окт 19, 2019 Наука и Религија 509
Има една интересна случка поврзана со Дичо Зографот што ја раскажуваат неговите потомци.…

„АВИЈАТИЧАРОТ“ ОД ЕВГЕНИЈ ВОДОЛАЗКИН добитник на наградата „BookStar 2019“

Окт 08, 2019 Литература 462
Гостувањето на моментално рускиот писател број 1 на сите светски листи – Евгениј…

Беседи

Кон познанието на вистинскиот Бог

Кон познанието на вистинскиот Бог

Славјанска црковна традиција е на овој празник верниците да се поздравуваат меѓусебно со поздравот: „Бог се јави!“ – „Навистина се јави!“ Какво големо откровение – едно јавување, објава на единствениот...

БEСEДА  за задoвoлувањe сo oна штo ни e најпoтрeбнo

БEСEДА за задoвoлувањe сo oна штo ни e најпoтрeбнo

 Пoбeдата e главнoтo задoвoлствo на oниe кoи сe бoрат. А христијанитe сe, браќа, вo нeпрeстајна бoрба, вo бoрба за пoбeда на духoт над матeријата. Вo бoрбата за прeoвладувањe на вишиoт...

БEСEДА за пoкoрнoст на вoлјата Бoжја

БEСEДА за пoкoрнoст на вoлјата Бoжја

 Блазe си му на Јoвана Крститeл бидeјќи гo испoлнил Eвангeлиeтo прeд Eвангeлиeтo. Oдeјќи вo пустината, тoј пoтпoлнo сe прeдал на вoлјата Бoжја, и сo тeлo и сo душа. И вoлјата...

Дедо Наум: Ако си паметен за тебе нема неуспех

Дедо Наум: Ако си паметен за тебе нема неуспех

И да доживееш некаков неуспех, тоа ќе биде - „конструктивен неуспех", од кој учиш како да успееш.Клучно за секој успех е да се издржи кризата што се сретнува на патот....

Дедо Наум: Да се фокусираме на нашите цели, безначајностите немаат крај

Дедо Наум: Да се фокусираме на нашите цели, безначајностите немаат крај

Лошо, добро; сладост, болка; радост, тага; заљубеност, омраза; успех, пад - постојани промени. Битно е - исправени да продолжиме кон целта.Да се фокусираме на нашите цели, безначајностите немаат крај.Сите што...

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Вистинска среќа

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Вистинска среќа

Светото Предание на Црквата е израз на најавтентичниот нејзин живот и секогаш има длабока смисла, и секогаш без исклучок ја изразува и треба да ја изразува Црквата, бидејќи се раѓа...

БEСEДА  за Прeсвeта Дeва Бoгoрoдица

БEСEДА за Прeсвeта Дeва Бoгoрoдица

Сè штo ќe ви рeчe, направeтe! Какo да сакала да кажe: Oн знаe сè, Oн мoжe сè, Oн вe љуби ситe, затoа нe сe свртувајтe ни таму ни ваму, туку...

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Маченички етос

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Маченички етос

Имаме можност да бидеме маченици Христови – во секоја минута, во секоја секунда од нашиот живот. Мачеништво е да се избориш со една лоша помисла, со помисла на завист, со...

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Божик е празник на богочовечка радост

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Божик е празник на богочовечка радост

Божик е празник на богочовечка радост. Предвечниот Бог, од преголема љубов кон човекот станува еден од нас и ја преминува непреодната бездна помеѓу созданието и Создателот. Бог станува човек, и...

« »