логоFacebookTwitterYouTubeeMail



          Што е конзервативизам,
а што демохристијансвто


          Во македонската јавност честопати се случува да се користат различни термини за десно ориентираните јавни политики. Некогаш се користи терминот “конзервативизам”, а друг пат терминот “демохристијанство”. Најчесто овие термини се користат како синоними и едниот служи за објаснување на другиот. Се појавува дилемата дали се работи за ист идеолошко-политички феномен и ако е така зошто се користат два термина за негова дескрипција. Во општествените науки не постојат дилеми за разликите меѓу конзервативизмот и демохристијанството, иако постојат различни толкувања на овие феномени. Според еден дел од истражувачите предводени од Морис Диверже, демохристијанството е дел од конзервативизмот, а демохристијанските се конзервативни партии, но доминантни се видувањата на Сејмор Липсет и Стеин Рокан и нивните следбеници, според кои конзервативизмот и демохристијанството иако многу блиски се одделни политички идеологии во десничарскиот идеолошко-политички спектар. Во реал политиката конзервативизмот и демохристијанството честопати се испреплетуваат (пример постојат партии кои се определуваат како конзервативни и демохристијански истовремено), но покажуваат и сериозни разлики што одат дотаму што конзервативците одбиваат да се определат како демохристијани (бидејќи сметаат дека овој термин е “клерикален” и “папистички”), додека демохристијанските партии, особено синдикалистите во нивните редови одбиваат да се определат како конзервативци, арументирајќи дека синдикалистите можат да бидат демохристијани, но не и конзервативци. Во продолжение ќе направиме една идеал-типска (веберовска) анализа која целејќи да ги објасни конзервативизмот и демохристијанството нужно ќе ја нагласи разликата меѓу нив. 
             Една кратка реконструкција на настанувањето на конзервативизмот и демохристијанството јасно ги покажува нивните разлики. Овие политички идеологии се развија во времето на модернизацијата, што ги подразбира процесите на: индустријализација, урбанизација, секуларизација и потпирајќи се на аргументот на традицијата имаа за цел да се спротистават на брзите општествени промени. Конзервативизмот се појави во општествата во кои модернизацијата одеше побрзо (Велика Британија, САД), католичката црква веќе ги имаше изгубено своите позиции во борбата со протестантизмот и се обидуваше да ги штити интересите на повисоките општествени слоеви. Демохристијанството пак се појави во континентална Европа (пред се западна Европа) каде модернизацијата доцнеше, а католичката црква сеуште имаше значаен број на верници (пример во Германија и Холандија католиците беа не помалку од 30% од населението) и ги штитеше интересите на малцинските католички заедници. Демохристијанството не ги штитеше само интересите на повисоките општествени слоеви туку на целата католичка (малцинска) заедница, а во името на единството на католицизмот се обединуваа интересите на сите општествени слоеви. Затоа демохристијанските партии добиваа поддршка од здруженијата на католичките работодавци, синдикатите, здруженијата на земјоделците и тн. Според тоа, додека кај конзервативизмот доминираат интересите на повисоките општествени слоеви, а во нив се вклучуваат и интересите на христијанството (пример по прашањето на абортусот, хомосексуалните бракови и тн.), кај демохристијанството се тргнува од интересите на целата католичка заедница и во нив меѓу другото се вклопуваат и интересите на повисоките општествено слоеви.  Оваа е клучната разлика и за актуелните јавни политики на конзервативните и демохристијанските партии.
          Како политички идеологии конзервативизмот и демохристијанството подразбираат стабилен систем на идеи и верувања заснован на одредени вредности и политички ангажман насочен кон спроведување на тие вредности во општествениот живот. Вредностите на конзервативизмот се систематизирани во конзервативната политичка филозофија, додека вредностите на демохристијанството се систематизирани во социјалната доктрина на католицизмот. Политичкиот ангажман пак не се одвива стихијно, туку е институцонализиран во политичките движења, партии, здруженија, иницијатаиви и тн. Најзначаен е ангажманот во политички партии бидејќи тие во одредени околности (преку поддршка на изборите) на општествено регулиран начин можат да добијат можност да управуваат со јавните работи. Во одредени земји (Велика Британија, САД, Франција и тн.) се појавуваат партии кои се определуваат како конзервативни, додека во други земји (Германија, Холандија, Белгија и тн.) се појавуваат партии кои се определуваат како демохристијански. Кога добиваат легитимитет да управуваат со јавните работи овие партии спроведуваат јавни политики. Конзервативните партии спроведуваат јавни политики инспирирани од конзервативната политичка филозофија, додека демохристијанските партии спроведуваат јавни политики инспирирани од социјалната доктрина на католицизмот. Затоа конзервативната политичка филозофија може да се смета за столб на идентитетот на конзервативизмот, како што социјалната доктрина на католицизмот може да се смета за столб на идентитетот на демохристијанството. Така потпирајќи се на слободата како една од клучните вредности на конзервативната политичка филозофија, конзервативните партии водат политика на “слобода на пазарот”, додека потпирајќи се на солидарноста и достоинството на секој човек како едни од централните вредности на социјалната доктрина на католицизмот, демо-христијанските партии водат политика на “социјално одговорна пазарна економија”. Разликите во економнските политики имаат импликации на односот на конзервативните и демохристијанските партии кон државата на благосостојба. Така конзервативните партии протежираат либерални “мали” држави на благосостојба, додека демохристијанските партии протежираат поголеми таканаречени “католички држави на благосостојба”. На сличен начин, потпирајќи се на национализмот и патриотизмот како вредности на конзервативната политика филозофија, конзервативните партии инклинираат кон евроскептицизам и водат политика на “Европа на нации”, додека потпирајќи се на транснационалноста на социјалната доктрина на католицизмот (самата црква е транснационална институција), демохристијанските партии водат политика на “Федерална Европа” или “Обединети европски држави”.
           Разликите меѓу вредностите на конзервативната политичка филозофија и социјалната доктрина на католицизмот, како и економските и евро интеграциските јавни политики што ги инспирираат, подетално ќе бидат изложени во наредните текстови.  

(Продолжува)

Кире Шарламанов
Доктор по социолошки науки



Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Наука и Култура

Јануари 12, 2020
Mudreci.pustina1

Мала Историја на Христијанството и на Светот

Св Јован Крстител е дете на Првосвештеникот Захарије и Елисавета. Захарие веднаш беше убеиен од Ирод.Наскоро Елисавета премина, а Св Јован остана сам во Пустината каде што Бог и Ангелите се грижеа негоСв Јован целиот свој живот ќе го наговестува народот за…
Ноември 24, 2019
7.Vselenski.sobor

Скопје и Истанбул се среќаваат во јазикот, литературата, историјата

– Градовите ја имаат функцијата на поврзување луѓе, вери и народи, како и нивните култури. Динамиката на културните размени меѓу Скопје и Истанбул со овој проект се обележува низ значајните пунктови на тие релации (јазик – литература и историја – култура) со…

СИТЕ ТИЕ МУСТАЌЛИИ (од колекцијата на Националната Галерија на Р. С. Македонија)

Ное 07, 2019 Друго од култура 395
7.Vselenski.sobor
Портретната уметност од минатите епохи изобилува со слики и скулптури на луѓе со мустаќи…

Двеста години од раѓањето на Дичо,зографот кој почна нов правец во црковната уметност

Окт 19, 2019 Наука и Религија 472
Има една интересна случка поврзана со Дичо Зографот што ја раскажуваат неговите потомци.…

„АВИЈАТИЧАРОТ“ ОД ЕВГЕНИЈ ВОДОЛАЗКИН добитник на наградата „BookStar 2019“

Окт 08, 2019 Литература 430
Гостувањето на моментално рускиот писател број 1 на сите светски листи – Евгениј…

Беседи

Дедо Наум: Ако си паметен за тебе нема неуспех

Дедо Наум: Ако си паметен за тебе нема неуспех

И да доживееш некаков неуспех, тоа ќе биде - „конструктивен неуспех", од кој учиш како да успееш.Клучно за секој успех е да се издржи кризата што се сретнува на патот....

Дедо Наум: Да се фокусираме на нашите цели, безначајностите немаат крај

Дедо Наум: Да се фокусираме на нашите цели, безначајностите немаат крај

Лошо, добро; сладост, болка; радост, тага; заљубеност, омраза; успех, пад - постојани промени. Битно е - исправени да продолжиме кон целта.Да се фокусираме на нашите цели, безначајностите немаат крај.Сите што...

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Вистинска среќа

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Вистинска среќа

Светото Предание на Црквата е израз на најавтентичниот нејзин живот и секогаш има длабока смисла, и секогаш без исклучок ја изразува и треба да ја изразува Црквата, бидејќи се раѓа...

БEСEДА  за Прeсвeта Дeва Бoгoрoдица

БEСEДА за Прeсвeта Дeва Бoгoрoдица

Сè штo ќe ви рeчe, направeтe! Какo да сакала да кажe: Oн знаe сè, Oн мoжe сè, Oн вe љуби ситe, затoа нe сe свртувајтe ни таму ни ваму, туку...

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Маченички етос

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Маченички етос

Имаме можност да бидеме маченици Христови – во секоја минута, во секоја секунда од нашиот живот. Мачеништво е да се избориш со една лоша помисла, со помисла на завист, со...

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Божик е празник на богочовечка радост

Викарен Епископ Јаков Стобиски: Божик е празник на богочовечка радост

Божик е празник на богочовечка радост. Предвечниот Бог, од преголема љубов кон човекот станува еден од нас и ја преминува непреодната бездна помеѓу созданието и Создателот. Бог станува човек, и...

БEСEДА  за раѓањeтo на Гoспoда Синoт Бoжји

БEСEДА за раѓањeтo на Гoспoда Синoт Бoжји

Излeгoв oд oтeцoт, кадe штo имав сè, и дoјдoв на свeтoт, кoј нe мoжeшe ништo да ми дадe. Вo пeштeрата сe рoдил Гoспoд за да пoкажe дeка цeлиoт свeт e...

РОЖДЕСТВО ХРИСТОВО – Архимандрит Георгиј Капсанис

РОЖДЕСТВО ХРИСТОВО – Архимандрит Георгиј Капсанис

Оваа тајна се извршува во Црквата, зашто ние кои живееме во Црквата стануваме учесници во Божјата предвечност, во вечниот живот, во вистинскиот живот на Пресвета Троица. Се разбира, сѐ уште...

БEСEДА  за Давид (02.01.2020)

БEСEДА за Давид (02.01.2020)

Царoт Давид му згрeшил на Бoга, сe пoкајал и Бoг му oпрoстил. Гoлeм бил грeвoт на царoт, нo уштe пoгoлeмo билo пoкајаниeтo. Му бил винoвeн на Бoга за два тeшки...

« »