Општи прашања

 Лк. 16, 1-12: Значењето на приказната за неправедниот управник. Најпрвин својата мисла утврдете ја во тоа, дека во приказните не треба на секоја црта да ù придавате значење, туку треба да се држите до главната мисла на шриказната, на која речиси секогаш укажува Самиот Господ. На пример, Господ се нарекува Себеси крадец само во таа смисла дека ќе дојде неочекувано и незабележливо. А сите други црти својствени на крадец не треба да се земаат во обзир. Така Господ и во оваа приказна имал во предвид да укаже само на една црта, поточно, како неправедниот надзорнук, слушајќи дека го очекува отказ, не губел време, туку веднаш се загатил за работа, за да би се обезбедил во иднина. Наравоучението е слодново: ние уверено знаеме дека ќе бидеме лишени од Царството, но не се грижиме за тоа – живееме како живееме, како да не нè очекува никаква несреќа. Таква мисла изразил Господ кога рекол: синовите од овој свет се повешти од синовите на светлината. На неа треба да се ограничиме и да не се трудиме да ги растумачиме другите црти од приказната, иако би можело да се каже по нешто.
 Лк. 16, 1-9: „Воопшто не можам да го сфатам 9 стих. Таму се вели: направете си пријатели со неправедно богатство“. Наречено е неправедно зашто во неговата основа лежи измама и лага. Богатството ветува благосостојба и оние кои јурат по него, се потпираат на него. Но, ќе дувне ветар и – сите се развејуваат.
 Направи пријатели ¬–се советува – со богатство неправедно. Биди повешт... Ветувањата кои ги нуди богатството се краткотрајни и ненадежни ако тоа се употребува на раскош и на утеха. Сето тоа ќе отиде во бестраг... Почни да го употребуваш богатството во слава Божја... овде ќе го потрошиш, а во другиот живот ќе добиеш вечна благосостојба, ќе го добиеш она што богатството овде го ветува но не го дава...
 Како „се прават пријатели“? Преку делење на богатството на сиромасите. Текот на приказната наведува на мислата: во вечните живеалишта ќе прима сиромаси. Треба да се разбира вака: Господ прима во вечните живеалишта, зашто рекол: кога сте му направиле на еден од овие... Мене сте Ми направиле.
Тука може да се вида и лекција за ситуацијата кога ќе почнеш да се каеш за она што неправедно си го стекнувал. Примајќи го Закхеј Господ му рекол: врати... А кога не може да се врати? – Тогаш подели на сиромасите.
Ние не сме, ни последни кои се сопнуваат пред приказната за несправедливиот надзорник. А работата може да биде многу едноставна... Само што Бог не ни дава да гледаме со умот. Останувајќи со сопствени средства, ние пробуваме да ја решиме тешкотијата приоѓајќи час од една, час од друга страна... и не постигнуваме скоро ништо, но сепак мислиме дека сме направиле што сме можеле и дека тоа од нас е доволно...
Недоумици кај вас предизвикуваат зледните зборови Господови: Направете си пријателуи со богатство неправедно, за и вас кога ќе осиромашите да ве примат во вечните живеалишта (Лк. 16,9). Не е тешко да се направат пријатели на тој начин, но да се успее заради тоа во вечните живеалишта, тоа без сомнеж тешко дека е возможно. Зашто таму сè е од Господа, а Тој не трпи ни најмала сенка на неправда. И напорите преку неправедно богатство да се стекнат пријатели стануваат залудни. Но во текстот сепак стои „неправедно богатство“... како средство за добивање на вечните живеалишта. Овде очигледно е потребно да се сфати какво е тоа неправедно богатство кое дава плод сосема поинаков од својата природа. Вие во Москва сте чуле дека оваа недоумица се разрешува со допуштање на претпоставката дека преводот не е точен. Но преводот е точен и тој никогаш не представувал тешкотија. Во сите преводи се спомнува неправедно богатство (или “на мамонот на неправдата“; мамон – божество, т. е, демон на богатството). Вие оправдано сте забележале дека тешкотијата со тоа не се отстранува, а се појавува многу опасна мисла за неточноста на преводот. Треба да се задрже изразот „неправедно богатство“ и преводот да се смета за точен, па да се побара некое друго, колку – толку задоволувачко решение на недоумицата. Го понудивте следново решение: зарем не мислел Спасителот тука на цариниците, кои богатството го стекнале со очигледни и општопознати неправди, па им предложил како да се избават од вечната пропаст? Иако целата приказна била наменета на учениците (Лк. 16, 1), ова сфаќање може да се допушти, зашто Господа го слушале сите. Го прифаќаме тоа сфаќање, и проширувајќи го неговото значење, да допуштиме дека Спасителот тука немал на ум само одредени лица, туку мислел на сите – на богаташите од сите видови и од секоја доба, кои знаат дека нивното богатство, целосно или делумно, е стекнато неправедно. Господ на сите неправедни богаташи им понудил начин да ја избегнат вечната несреќа. Еве како та изгледа во зборовите на Спасителот. Неправедниот надзорник, гледајќи дека е разоткриен, дека се наоѓа во крајна невоља и опасност да западне во беда, се досетик како да се избави од невољите и тоа по неправеден пат. Но, откривајќи ја снаодливост, домаќинот го пофалил за толку вешто решавање на својот проблем. Спасителот појаснил дека тука нема ништо чудно, зашто работите стојат така, што синовите на овој век биваат помудри од синовите на светлината во својот нараст, во кругот на своите дела, по својот дух. Но Тој Својата мисла веднаш ја насочил и на синовите на светлината, кои допрва треба да станат такви, зашто на дело не се. Меѓу овие кои бараат, некои може да се наоѓаат во приближно слична состојба како и неправедниот надзорник, то ест, во состојбата на оние кои неправедно стекнале имот и свесни се дека им нема спасение, па би сакале да знаат како да се избават од несреќата да бидат осудени заради нсправедливото богатство. На кој начин можат тоа да го направат, им укажува Самиот Спасител кога вели: И Јас ви велам... Тој неправеден надзорник успеал да се избави од она што се смета за несреќа спрема духот и сфаќањата на овој свет... а Спасителот нуди начин како да се избават од несреќите, не по духот од овој свет, туку по други закони: направете си пријатели со неправедно богатство. Неправедното богатство претворете го во начин за добивање на пријатели не во овој, туку во идниот век, па тие ќе ве примат таму во вечните живеалишта... Неправедниот надзорник во овој век си стекнал пријатели со неправедно богатство, а вие задобивате пријатели за идниот век. Тој добил живеалиште само за овој век, а вие ќе добиете живеалиште за вековите на вековите. Тој стекнал пријатели по неправеден пат, а вие ќе ги добиете по праведен, благословен одозгора и со тоа ценет кај Самиот Господ, Кој е Разделител на вечните живеалишта. После Закхеј, делувајќи на овој начин, е признаен од Господа за чедо Авраамово. Вакво објаснување изгледа прифатливо. Тука сите зборови остануваат во своето значење и алегоријата не се претвора во слободно толкување. Изгледа дека самата цел на приказната се состоела во тоа. Богатството е неправедно зашто е такво по самата своја природа: тоа измамува со лажни надежи, пред сè со надворешниот изглед... Од огромното богатство не останува ништо, туку сè се распрснува во прав. Спасителот предложува тоа непостојано богатство да се претвори во нешто што е вредно, а лесно се постигнува: дајте го на сиромасите, па тоа така ќе стане ваша вечна своина, ќе представува ваше богатство... Вакво сфаќање на богатството држеле возвишени умови: блажени Августин, Амвросиј Медиолански, а изгледа и Григориј Велики.

Подготви: Златко  Дивјаковски

Друго:Житие на свети Теофан Затворник